Ethereum‘un kurucu ortağı Vitalik Buterin, ağın geleceğini şekillendirecek uzun vadeli yol haritasını paylaştı. Buterin’in “Lean Ethereum” (Yalın Ethereum) olarak adlandırdığı ve protokolün altyapısını önemli ölçüde yenilemeyi hedefleyen bu sürecin, Merge (Birleşme) güncellemesine benzer bir etki yaratması bekleniyor.
Lean Etheruem, Çok Aşamalı Bir Süreç
Haziran ayının sonlarında Berlin’de gerçekleştirilen Ethereum araştırmacıları zirvesinin ardından X platformu üzerinden değerlendirmelerde bulunan Buterin, Lean Ethereum’un tek seferlik bir yükseltme olmadığını belirtti.
Bu girişimi “Ethereum’un üçüncü büyük versiyonu” olarak nitelendiren Buterin, üç ila dört yıllık bir periyoda yayılacak güncellemeler dizisine işaret etti. Paylaşılan bilgilere göre, bu yıl bitmeden ağa entegre edilmesi beklenen “Hegota”, ETH ekosisteminin son “Yalın-öncesi” (pre-Lean) sert çatallanması (hard fork) olacak.
Veri Depolama Yapısında Değişiklik ve İşlem Ücretleri
Bu süreçle birlikte ağın temel yapıtaşlarının bir kısmı değiştirilecek. Önemli güncellemelerden biri veri depolama mimarisinde gerçekleşecek.
Mevcut sistemde kripto para bakiyeleri ve akıllı sözleşmeler gibi ağ verileri tek bir yapıda tutuluyor ve bu durum bakım maliyetlerini artırıyor. Planlanan yeni sistem, karmaşık merkeziyetsiz finans (DeFi) protokolleri için mevcut altyapıyı korurken; standart tokenler ve NFT’ler için daha uygun maliyetli bir depolama alanı sunacak. Buterin, bu yeniliğin mevcut kodların yeniden yazılmasına gerek kalmadan işlem ücretlerini 10 kata kadar düşürebileceğini öngörüyor.
Kuantum Direnci ve Gizlilik Odağı
Olası teknolojik risklere karşı ağın güvenlik mekanizmaları da yeniden planlanıyor:
- Kuantum Direnci: Kuantum bilgisayarların mevcut blokzincir şifreleme algoritmalarını kırma riskine karşı, ağı kuantuma dirençli hale getirmek öncelikli konular arasında yer alıyor. Özellikle Katman 2 (Layer 2) projelerinin düşük işlem ücretleri sunmasını sağlayan geçici veri alanları olan “blob”ların kuantum güvenliğine kavuşturulması hedefleniyor.
- Gizlilik Standardı: Gizlilik, ağa sonradan eklenen bir özellik olmaktan çıkarılarak temel bir hedef konumuna getirildi. Yeni özellikler, geliştirilme aşamasından itibaren gizlilik odaklı olarak tasarlanıyor.
Bu iki adım, Buterin’in kısa süre önce paylaştığı ve ağın gelecek vizyonunu çizen “strawmap” yol haritasındaki beş ana hedeften ikisini oluşturuyor.
EVM’nin Rolü ve Sektörel Görüşler
Tüm merkeziyetsiz uygulamalara güç veren Ethereum Sanal Makinesi (EVM) de bu planlamaya dahil edilecek. Yeni bir yürütme motoruna geçiş yapılacağını belirten Buterin, bu rol için en güçlü alternatiflerin RISC-V ve leanISA olduğunu ifade etti.
Planlamaya göre EVM tamamen sistemden çıkarılmayacak; eski uygulamaların sorunsuz çalışmaya devam edebilmesi adına bir uyumluluk ve çeviri katmanı olarak varlığını sürdürecek. Daha verimli bir motorun, matematiksel doğrulama maliyetlerini aşağı çekeceği belirtiliyor. Öte yandan Arbitrum’un ana geliştiricisi olan Offchain Labs, RISC-V yerine WebAssembly mimarisinin daha verimli bir tercih olacağını savunarak sektörel tartışmalara farklı bir bakış açısı getiriyor.
Kapasite Artışı ve Vakfın “CROPS” Prensibi
Ağın işlem kapasitesinin önümüzdeki beş yıl içinde planlı bir şekilde artırılması hedefleniyor. Hegota güncellemesinden önce devreye alınması planlanan “Glamsterdam” güncellemesi ile bloklardaki gas limitlerinin artırılması ve böylece ağın işlem kapasitesinin yükseltilmesi bekleniyor.
Bu yol haritası, Ethereum Vakfı’nın 54 kişiyi (çalışanların yaklaşık %20’si) işten çıkararak yeniden yapılanmaya gittiği bir dönemin ardından duyuruldu. Vakfın temel hedeflerine odaklandığı bu yeni dönemi Buterin, “Ethereum CROPS’tur” ifadeleriyle özetledi. Bu kısaltma; Sansür Direnci (Censorship resistance), Açık Kaynak (Open source), Gizlilik (Privacy) ve Güvenlik (Security) gibi ağın temel ilkelerini temsil ediyor.
İnternet sitemizde yapılan bu paylaşımlar, yalnızca bilgilendirme amaçlı olup herhangi bir şekilde yatırımcılara telkinde bulunma, yatırımcıları yönlendirme yahut yatırımcılara kar/zarar vaadi verme şeklinde yorumlanamaz.
